Fizyoterapist Dursun Sumer yazdı… Ağrı Fıtık İlişkisi

Öncelikle disk hernisi kavramını açıklamak gerektiğini düşünüyorum. Omurgalar arasında disk denilen bir yapı vardır. Diskin görevi vücudun esnekliğini sağlamak, amortisör görevi görerek omurgalara binen yükü hafifletmek ve içinde bulundurduğu nükleus denilen yapıyı sararak korumaktır.

Disk hernisi  ya da fıtık denilen çekirdek yapının dışarı doğru çıkarak sinir köküne doğru giderek baskı oluşturmasıdır. Çekirdeğin dışarı çıkma durumuna göre isimlendirmeler değişmektedir.

Peki her ağrının temelinde bu fıtıklaşmış yapının faktörü var mıdır? Hissettiğimiz her ağrıyı çektirdiğimiz MR’da görülenlere bağlamak doğru olur mu?

Muhtemelen herhangi bir bel veya boyun tutulması hissetmeden önce çektireceğiniz MR’da da fıtıklaşmış bir yapı çıkacaktır.  O zaman ağrının sebebi sadece fıtıktan kaynaklanıyor demek doğru bir söylem olmayacaktır.

Aslında nükleus, disk içerisinde oldukça korunaklı bir durumdadır. Dışında anulus denilen soğan zarına benzeyen jel kıvamında bir yapı yer alır. Onu da  ön ve arka bağlar destekler.

Dışarıdan gelen fiziksel ve psikolojik travmalar ile vücudumuzdaki biyokimyasal değişimler bağ yapıları ve diskin travmalara maruz kalmasına ve zayıflamasına sebep olur. Vücudumuz belli bir oranda bu tür travmalara karşı kendini yenileme ve toparlama özelliğine sahiptir ki biz buna yara iyileşmesi diyoruz.

Travmaların (fiziksel, psikolojik ve biyokimyasal) şiddetli olması iyileşme sürecinin işlemesinde sektelere sebep olur ve disk zayıflayarak nükleus dışarı doğru çıkmaya başlar.

Konuya geri dönmek gerekirse her omurga ağrısının sebebi fıtık değildir. Bunu açıklayacak pek çok örnekler verilebilir.

Örneğin MR’da aynı şeylerin çıktığı iki ayrı kişinin şikayetleri birbirleriyle uyum sağlamaz. Bunlardan bir tanesi öne eğilme, uzun süre ayakta durma ve yürüme esnasında ağrı hissederken diğer kişi oturma ve kalkma esnasında ağrı hisseder veya sadece sabahları yataktan kalkarken ve yatakta sağa sola dönerken ağrı hisseder. Günün geri kalan kısmında beli ile ilgili ciddi şikayetleri yoktur.

Olayı sadece MR’a bağlayarak yorum yapmak  yeterli olsaydı bu iki kişinin şikayetleri de aynı olmalıydı. Çünkü sinir köküne yapılan bası önce duysal sonra da motor kayıplara sebep olur. O zaman aynı segmentte fıtığı olan kişilerin bahsedeceği ağrı, duyu kaybı da aynı olmalıydı. Çünkü bize öğretilen dermotom ve myotom bilgileri her insanda aynı şekilde işlemektedir.

Yukarıda verdiğim iki ayrı kişinin MR sonuçları aynı olmasına rağmen şikayetlerin farklı olmasının sebepleri neler olabilir?

Birinci sebebi etkilenen kaslar farklıdır. Bazı kas grupları postürün stabilizasyonunu ve dengesini sağlarken bazı kas grupları da hareket etmeyi sağlar.

Postürün dik durmasını ve dengesini sağlayan kas gruplarında bir sorun olduğu zaman  ayakta durma, yürüme gibi aktiviteler esnasında kas zorlanacak, kasılacak ve ağrı oluşacaktır. Uzun süre yürüyen ve ayakta duran kişilerde daha çok bu tür kasların sorunlu olduğunu (İliopsoas, Multifidus, Gluteal kaslar gibi) düşünebiliriz.

Ayağa kalkma, oturma ve sabah kalktığında ağrısı olan kişilerde ise daha çok hareket etmeyi sağlayan kas gruplarında sorun olduğunu  (TFL, Quadratus lumborum vb) düşünebiliriz.

İkinci sebebi omurgalarda bir blokaj (omurga hareketini sağlayan faset eklemlerde) olmuş ve hareketi kısıtlamış olabilir. Bloke olan omurganın hareketi kısıtlandığı için öne eğilme, dönme, dik durma gibi aktiviteler esnasında vücut kendini korumaya almakta ve bunu ağrı sinyalleri olarak gönderiyor olabilir.

Diğer bir sebep ise bağ yapılarındaki (tendon ve ligamanlar) zorlanmaya bağlı olarak vücudun kendini korumaya alması olabilir. Bağ yapılarını zorlayacak ve gerecek hareketlerde savunma ve koruma mekanizması olarak gerilmeyi önlemek için ağrı uyaranları devreye girer ve hareket kısıtlanır.

Bir başka sebep ise visseral dediğimiz iç organ kaynaklı sebepler olabilir. Bunu daha çok günün belli saat aralığında tekrarlayan ve hep aynı hareketlerde oluşan ağrılardan anlayabiliriz. Örneğin sadece sabah yataktan kalkarken oluşan, gün içinde sadece oturup kalkma esnasında rahatsız eden ağrılar genellikle kalın bağırsak sorunları ile ilgili olabilir. Burada kalın bağırsak denilince akla hemen patolojik durumlar gelmesin. Son zamanlarda kabızlık/ishal durumu, içtiği su oranını azaltması, karında şişkinlik olması, çok fazla şeker ve tatlı tüketmesi gibi durumları da biz bağırsaklar ile alakalı olarak görürüz.

Sonuç olarak ağrıyı sadece MR’da görülen disk hernisine bağlamamak gerekir. Bütüncül bir bakış açısı ile sorunun nereden kaynaklandığı tespit ederek sorunu çözmeye odaklı terapi yöntemleri uygulamak gerekir. Bu terapi yöntemleri içerisinde manuel terapi yöntemleri ile beraber organ mobilizasyonları, beslenme önerileri de yer almalıdır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir