Normal Banka İle Katılım Bankası Arasındaki Farklar

Bankacılık sektörü, finansal açıdan bireysel ve kurumsal ihtiyaçların karşılanması amacıyla hizmet verirler. Her bankanın uyguladığı hizmetler farklı modellerle gerçekleşmektedir. Ülkemizde BDDK‘ya göre katılım bankacılığı ve mevduat bankacılığı şeklinde farklı bankacılık modeli vardır. Kişilerin ve kurumların finansal işlemlerinde tercihlerini belirlemeleri için öncelikle bu iki bankacılık modeli arasındaki farkların bilinmesi gerekir. Peki normal banka ile katılım bankası arasındaki farklar nelerdir? Hangi durumlarda katılım bankasını, hangi durumlarda normal bankalardan yana tercihlerimizi kullanmalıyız?

Dilerseniz öncelikle her iki bankacılık türünün çalışma prensiplerine kısaca değinelim. Sonrasında normal banka ile katalım bankası arasındaki farklar daha kolay anlaşılacaktır. Yazımızın sonunda ise bu farkları tablo şeklinde karşılaştırılmalı olarak detaylı bir şekilde inceleyebilirsiniz.

Mevduat Bankası (Normal Banka) Nedir?

Klasik ve geleneksel bankacılık denildiğinde öncelikle mevduat bankacılığı akıllara gelir. Bu nedenle normal banka ile katılım bankası arasındaki farklara değinirken bizde “normal banka” tabirini kullanmayı tercih ettik.

Mevduat bankası, kazanç modeli üzerine şekillenmiştir. Kazançlarının büyük bir çoğunlu ise faiz karşılığında kullandırılan kredilerden oluşur. Bunu gerçekleştirirken de genellikle aşağıdaki çalışma prensiplerini benimsemiştir.

Eğitim Sektöründe Kariyer İçin Gerekli Sertifikalar

×

• Kredi kullandırarak faiz karşılığında para satılır
• Müşterilerine ait bakiye ve hesaplarda faiz işletilir
• Diğer yatırım araçları ile müşterilerine hizmet sunarlar
• Mevduat bankaları tüm bu işlemleri yerine getirirken olası tüm riskleri kendileri üstlenirler

Katılım Bankasının Mantığı Nedir?

Katılım bankası normal bankaların (mevduat bankası) aksine faize odaklı olamadan hizmet verirler. Bu nedenle sık sık “faizsiz bankacılık” şeklinde de tabir edilirler.

Katılım bankalarında çalışma prensipleri ve mantığı genel hatları ile aşağıdaki gibidir.

• Faiz ile borç para vermezler
• Üretim, ticaret ve özellikle yatırım esası ile çalışırlar
• Faaliyetleri sonucu elde edilen kar/zarar müşterilerine paylaştırılır
• Müşterilerin paralar belirli projelere aktarılır ve elde edilen gelirler müşterilere aktarılır

Normal Banka İle Katılım Bankası Arasındaki Farklar (Tablo)

Dini Açıdan Normal Banka ile Katılım Bankası Arasındaki Farklar

Normal banka ile katılım bankası arasındaki farklar konusunda bir araştırma yapan kişi muhtemelen dini açıdan yani haram ve helallik kavramlarını ön planda tutmaktadır. Dilerseniz birazda bu hususlara değinelim.

Faiz Haram Mıdır?

Normal banka ile katılım bankası arasındaki farklara değinirken dikkat ettiyseniz “faiz” kavramı ön plana çıkmıştır. Dilerseniz öncelikle İslam dini açısından faiz haram mıdır? Sorusuna yanıt verelim. Dinimizde faiz açık bir şekilde yasak yani haram kılınmıştır. Gerekçesi ise Bakara suresinde belirtilmiştir. Buna göre;

            “Ey iman edenler! Allah’tan korkun ve eğer gerçek müminlerdenseniz, faizden arta kalanı bırakın”

            “Eğer böyle yapmazsanız Allah ve Resulü tarafından size savaş açılacağını bilin. (Bakara Suresi 278,279)

Faiz Neden Haramdır?

Yukarıda belirtmiş olduğumuz ayetlerde açıkça faizin haram yani İslam dini açısından yasak olduğu belirtilmiş olmasına rağmen faiz neden haramdır? Sorusuna cevap verecek bir açıklama yapılmamıştır.

İslam dinine mensup bir çok alimler faizin neden haram kılındığını “emeksiz kazanç” olmasına bağlamışlardır ve bu noktada görüş birliği sağlanmıştır.

Katılım Bankaları Dinen Helal Mi?

Yukarıda da belirttiğimiz gibi normal bankacılık ile katılım bankası arasında farklar en çok haram olup olmadığı konusunda kendisini gösterir. Yukarıda da belirttiğimiz gibi faizin haram kılınmasındaki en önemli neden EMEKSİZ KAZANÇ olmasıdır.

Peki katılım bankalarına bu amaçla para yatıranlar ne gibi bir emek harcıyor? Gerek parasını faiz ile mevduat bankalarına yatıranlar, gerekse katılım banklarına paralarını yine EMEKSİZ KAZANÇ amacı ile yatıranların herhangi bir emeği bulunmadığı tartışmasızdır. Yani her iki durumda ortada bir emek olmadan sağlanan bir kazanç vardır. Esasen her iki bankacılığın birleştiği ortak nokta müşterilerine sağlamış olduğu bu emeksiz kazançtır.

Normal Banka İle Katılım Bankası Arasındaki Farklar (Özet)

Normal banka ile katılım bankası arasındaki farklar konusunda bir değerlendirme yaparken esasen asıl amacımız, katılım bankalarının tamamen helal olduğunu, buna karşın normal bankaların yani mevduat hesaplarına dayalı bankaların tamamen haram olduğunu savunanları tezini çürütmekti.

Daha önce de değindiğimiz gibi faizin haram kılınmasının asıl nedeni emeksiz bir kazancın söz konusu olmasıdır. Yukarıda katılım bankalarının bir çeşit ticari faaliyetlerde bulunduğu söylemiştik. Ancak takdir edebileceğiniz gibi bu ticari faaliyetlerde, bu amaçla bankaya para yatıranların bir emeği olmadığı da tartışmasızdır. Özetle faizin haram kılınmasının asıl nedeni emeksiz kazanç olması göz önüne alındığında, yine aynı şekilde emeksiz kazanç sağlamak amacı ile katılım bankalarına da para yatırmanın haram olduğunu anlamak sanırım çok zor değildir.

Katılım bankalarının haram olmadığı yönünde absürt görüş bildirenler sadece kendilerini kandırmaktadırlar. Emin olunuz ki bu şekilde görüş bildiren din adamlarının birçoğunun da söz konusu bankalarda hesapları olup her ay herhangi bir emek ve risk altına girmeden hesaplarındaki paralara, yeni sıfırlar ekliyorlardır. Esasen mantıklı bir düşünme ile bu şekilde kazanılan paranın da haram olduğunu anlamamak mümkün değildir. Sadece bu yönde görüş bildirenler kendilerini bilinç altında teselli ederek, diğer bir ifade ile kandırarak bu şekilde bir görüş bildirmektedirler.