Küresel Isınmaya Neden Olan Gazlar

Küresel ısınmaya neden olan gazlar genel tanımı ile “sera gazları” olarak tabir edilirler. Bu gazlar daha çok fosil yakıtların kullanılmasına bağlı olarak ortaya çıkmaktadır. Sera etkisi yaratarak küresel ısınmayı tetikleyen gazlar; Korbandioksit, metan, diazot monoksit ve florlu gazlardır. Daha çok kömür, petrol ve doğalgaz gibi fosil yakıtların kullanılması sonucu havaya ve sonrasında atmosfere salınırlar. Atmosfere salınmaları sonucu dünya üzerinde “sera etkisi” yaratarak dünyanın ısınının artmasına neden olurlar. Bu nedenle küresel ısınmaya neden olan gazlar daha çok sera gazı olarak da adlandırılmaktadır.

Bu yazımızda küresel ısınmaya en çok neden olan bu gazlar hakkında bilgi vermeyi amaçladık. Yazımızın ilerleyen bölümlerinde ise sera gazları ve sera gazlarının küresel ısınmaya nasıl etki ettiği hakkında da bilgi sahibi olabilirsiniz.

Sera Gazı Nedir?

Güneşten dünyamıza yansıyan ışınların tekrar atmosfer dışına çıkmasını engelleyen gazlara sera gazları adı verilir.

Dünyamız, insanlar başta olmak üzere hayvanlar ve bitki gibi tüm canlarının yaşam sürebilmesi için belirli bir sıcaklıkta kalması gerekir. Küresel ısınmaya neden olan gazların ortaya çıkmasında başlıca etken olan fosil yakıtların kullanılması, ormansızlaşma ve bilinçsiz üretim – tüketim faaliyetleri sonucu atmosferdeki sera gazlarının artması dünyanın küresel çapta olmak üzere ısınının da artmasına denen olur. Dünyadan yayılan kızılötesi ışınımın tutulmasına neden olan bu gazlar sera gazı olarak adlandırılır.

Dünya genelinde küresel ısınmaya neden olan sera gazlarını ise aşağıdaki gibi sıralamamız mümkündür.

• Karbondioksit
• Metan
• Nitröz oksit
• Su buharı
• Ozon
• Hidroflorokarbonlar
• Kükürt hekzaflorür
• Azot triflorür
• Perflorokarbonlar

Sera Etkisi Nasıl Küresel Isınmaya Sebep Olur?

Sera etkisi; Güneşten dünyamıza gelen ışınımlar atmosferden geçerek yaşam sürmüş olduğumuz yeryüzüne ulaşır. Yeryüzüne ulaşan bu ısınımlar dünyanın ısısının artmasına neden olur. Isınan yeryüzü güneşten almış olduğu bu ışınımları tekrar atmosfere yaymak istediği sırada ise küresel ısınmaya neden olan gazların sera etkisi yaratması nedeniyle ışınımın bir bölümü dünyamızda kalır. Böylelikle dünya genelinde bir ısınma gözlemlenir.

Yapmış olduğumuz bu bilgilendirmeden sera etkisinin dünyamız için zararlı olduğu yönünde gerçeği tam olarak yansıtmayan bir sonuç çıkabilmektedir. Ancak; Sera etkisi tamamen ortadan kalkmış olması halinde de farklı olumsuz sonuçlar ortaya çıkar. Sera etkisinin atmosferde hiç bulunmaması halinde de dünyamızın ısısı çok düşük olacak ve yine dünyamız yaşama elverişlilik özelliğini kaybedecektir.

Bu nedenle asıl sorunun atmosferde sera etkisi yaratan gazların yoğunluğunun dünyanın doğal dengesini bozmayacak düzeyde tutulmasını sağlayamamaktır.

Aşağıda hazırlamış olduğumuz görseli incelediğinizde sera etkisinin küresel ısınmaya nasıl sebep olduğunu daha iyi anlayabileceksiniz.

Küresel Isınmaya Neden Olan Gazlar Nelerdir?

Sera etkisi ve sera gazlarının küresel ısınmaya olan etkileri hakkında kısaca bilgi verdikten sonra dilerseniz asıl konumuz olan küresel ısınmaya neden olan gazlar ve bu gazların özellikleri ile hangi fosil yakıtların kullanımı sonucu ortaya çıktıklarına değinelim.

Karbondioksit

Sera gazları ve küresel ısınmaya neden olan gazlar denildiğinde genellikle ilk sırada Karbondioksit gelir. Daha çok insan faaliyetleri sonucu ortaya çıkan gazlardır. Daha çok kömür, petrol ve doğalgaz gibi fosil yakıtların kullanılmasına bağlı olarak ortaya çıkarlar. Karbondioksiti diğer sera gazlarından ayıran en önemli özellik ise atmosferde daha uzun kalabilmesidir. Bu nedenle küresel ısınmanın önlenmesi için ilk adımın karbondioksit gazına neden olan bu fosil yakıtların kullanımından tamamen vazgeçilmesi veya büyük ölçüde azaltılması olduğunu söyleyebiliriz. En çok elektrik üretimi sırasında salınan bu gazların atmosfere salınımının azaltılması için günümüzde yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelimin arttırılması gerekir.

Metan (CH4)

Küresel ısınmaya neden olan gazlar arasında yer alan bir başka sera gazı ise metandır. Yukarıda belirtmiş olduğumuz karbondioksite göre çok daha fazla ısı tutucu özelliğe sahiptir. Buna karşın atmosferde karbondioksite göre daha kısa süreli kalmaktadır. Yine insan faaliyetleri sonucu ortaya çıkan bu gaz daha çok hayvancılık ile bir takım tarımsal faaliyetler sonrasında ortaya çıkar. Bununla birlikte çöp toplama alanlarında biriktirilen çöplerin de atmosfere sera gazı salınımında büyük bir olumsuz etkisi vardır.

Ozon (H2O)

Ozon da küresel ısınmaya neden olan gazlar arasında yer almasına rağmen sera etkisi yaratıp yaratmadığı atmosferde bulunduğu yüksekliğe göre değişiklik gösterir. Ozon güneşten gelen zararlı ultraviyole ışınlarının tutunmasını sağlaması nedeniyle dünya yaşamı için önemli bir yere sahiptir. Buna karşın ozon gazının troposfere kadar ulaşması durumunda ise daha çok sera etkisi yaratarak küresel ısınmaya neden olabilmektedir.

Nitröz Oksit (N2O)

Küresel ısınmaya neden olan gazlar arasında sayabileceğimiz nitröz oksit daha çok tarımsal faaliyetler sonucunda ortaya çıkar. Daha çok azot içeren fenni gübreler ile hayvan gübrelerinin tarımsal faaliyetler kullanılmasına bağlı olarak ortaya çıkar. Bununla birlikte fosil yakıtların yakılması ve endüstriyel faaliyetler ile sanayi faaliyetleri sonucunda nitröz oksit gazı salınmaktadır. Tıpkı karbondioksit gibi nitröz oksit de atmosferde uzun süre kalabilme özelliğine sahiptir. Bu nedenle küresel ısınmaya olan etkisinin karbondioksit kadar fazla olduğunu söyleyebiliriz.

Hidroflorokarbonlar

Küresel ısınmaya neden olan diğer gazlardan farkı hidroflorokarbonların fosil yakıtlar olmayıp daha çok insan yapımı olan kimyasallar olmasıdır. Genellikle soğutma iklimlendirme sistemlerinde kullanılan gazların kullanılması sonucu atmosfere salınır. Kullanım alanların günlük yaşamda oldukça az olmasına karşın ısı tutma özellikleri fazladır. Bu nedenle hidroflorokarbanlar da sera etkisi yaratan küresel ısınmaya neden olan gazlar arasında sayılır.

Su Buharı (H2O)

Su buharı küresel ısınmaya neden olan gazlar arasında doğrudan yer almaz. Bununla birlikte doğrudan insan kaynaklı da değildir. Daha çok diğer etkenlere bağlı olarak dünyanın ısının artması sonucu atmosferdeki su buharı miktarının artması sonucu dünya genelinde sıcaklığa sebep olmaktadır. Sera etkisi yaratan diğer gazların artış göstermesine bağlı olarak atmosferdeki su buharı miktarının da artması küresel ısınmayı tetikleyen önemli etkenlerden birisidir.

Küresel Isınmaya Neden Olan Faktörler

Küresel ısınmaya neden olan gazların atmosferdeki oranlarının artışı genellikle bu global sorunun nedenini oluşturur. Bununla birlikte küresel ısınmaya neden olan diğer faktörleri aşağıdaki gibi sıralamamız mümkündür.

• Fosil yakıtların yakılması / kullanılması
• Ormansızlaşma
• Çarpık kentleşme
• Sanayi faaliyetleri
• Tarım faaliyetleri
• Ulaşım
• Atık depolanmasındaki hatalar
• Hayvancılık
• Kömür madenciliği
• Petrol ve doğalgaz üretimi / tüketimi
• Enerji tüketiminin artması

Küresel Isınmanın Nedenleri ve Sonuçları Nelerdir?

Küresel ısınmanın nedenleri arasında ilk olarak fosil yakıtların kullanılması yani yukarıda detaylarını paylaşmış olduğumuz küresel ısınmaya neden olan gazların atmosferdeki oranlarının artmasıdır. Küresel ısınmanın en önemli sonuçları ise iklim değişikliğidir. Küresel ısınmanın nedenleri ve sonuçları ayrıca ve daha detaylı üzerinde durulması gereken çok daha önemli bir konudur.

Bununla birlikte küresel ısınmanın en önemli sonuçları arasında çevre kirliliği gelmektedir. Fosil yakıtların çevre kirliliğine olan etkisi hakkında bilgi sahibi olmak için “Fosil Yakıtların Çevreye Verdiği Zararlar” başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz. Ayrıca küresel ısınmanın sonuçları arasında yer alan insan ve diğer canlıların sağlığının bozulması konusunda da “Fosil Yakıtların İnsan Sağlığına Zararları” başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.

Küresel Isınmaya Neden Olan Gazların Kullanım Alanları