Küresel Isınma Önlemleri

Küresel ısınma önlemleri ile büyük ölçüde biyoçeşitliliği koruyup, sürdürülebilirliği sağlayıp ve en önemlisi iklim değişikliğini tehdit eden bu sorunun önüne geçilmesi mümkündür.

Küresel ısınma önlemleri bireysel önlemler olabileceği gibi kurumsal hatta toplumsal önlemler şeklinde de olabilmektedir. Küresel ısınmanın etkileri her geçen gün artmaktadır. Aşağıda farklı başlıklar halinde sıralamış olduğumuz küresel ısınma önlemlerini dikkate almamız halinde bu sorunun önlenmesinde büyük bir katkıda bulunabiliriz. Bu önlemleri tek tek sıralamadan önce dilerseniz kısaca küresel ısınma nedir, küresel ısınmanın nedenleri ve küresel ısınmanın sonuçları hakkında bilgiler verelim.

Kısaca Küresel Isınma Nedir?

Küresel ısınma, karbondioksit, metan ve diazot monoksit gibi sera gazlarının atmosferdeki yoğunluğunun artmasına bağlı olarak dünya yüzey sıcaklığı ortalamasının uzun vadede yükselmesidir.

Küresel Isınmanın Nedenleri

Yukarıda yapmış olduğumuz tanımdan da anlaşılacağı üzere atmosferdeki sera gazlarındaki yoğunluktaki artış küresel ısınmanın temel nedenidir. Sera gazlarındaki artışa neden olan durumları ise aşağıdaki gibi sıralayabiliriz.

• Fosil yakıt kullanımı
• Sanayi faaliyetleri
• Ormansızlaşma
• Ulaşım faaliyetleri
• Tarım ve hayvancılık faaliyetleri
• Bilinçsiz tüketim
• Atıkların kontrolsüz yönetimi

Küresel ısınma önemleri belirlenirken bu sorunun nedenleri hakkında daha fazla bilgi sahibi olmamız gerekebilmektedir. Bu nedenle öncesinde “Küresel Isınmanın Nedenleri” başlıklı makalemizi incelemenizi tavsiye ederiz.

Küresel Isınmanın Sonuçları

• Buzulların erimesi / deniz seviyesinin yükselmesi
• Kuraklık / su kıtlığı
• Aşırı hava olayları / iklim değişikliği
• İnsan sağlığının bozulması (Bakınız: Fosil Yakıtların İnsan Sağlığına Zararları)
• Biyoçeşitliliğin azalması
• Tarımsal gıda üretiminin azalması
• Diğer ekonomik kayıplar (Bakınız: Küresel Isınma Ekonomik Sorunlara Yol Açar Mı?)

Bireysel Olarak Küresel Isınma Önlemleri

Küresel ısınma önlemleri ilk olarak bireysel olarak başlar. Günlük yaşamımızda yapacağımız basit değişiklikler ile küresel ısınmanın önlenmesine büyük katkılarda bulunabiliriz. Bireysel olarak alacağımız küresel ısınma önlemlerini aşağıdaki gibi sıralayabiliriz.

• Yenilenebilir enerji kaynaklarını tercih etmek
• Su tasarrufu yapmak
• Toplu taşıma araçlarını tercih etmek
• Bilinçli tüketim yapmak
• Ağaç dikmek / ormanlık alanları korumak
• Atıkları geri dönüşüme kazandırmak

İş Yerinde Küresel Isınma Önlemleri

• Enerji yönetim sistemi oluşturmak
• Kurumsal ayak izi hesaplaması yapmak
• Uzaktan ve hibrit çalışma modellerini geliştirmek
• Sürdürülebilirlik hedefleri belirlemek
• Dijitalleşmeyi desteklemek

Okullarda Sürdürülebilirlik Önlemleri

• Enerji verimliliği projeleri uygulamalarını geliştirmek
• Gıda israfının önüne geçmek
• Yağmur suyu toplama projelerinin kurulması
• Öğrencilere küresel ısınma ve iklim değişikliği bilincinin verilmesi
• Sıfır attık projelerinin yaygınlaştırılması
• Okullarda ağaçlandırma ve yeşil alan projelerin uygulanması
• Sürdürülebilirlik projeleri düzenlemek
• Çevre kulüpleri oluşturmak
• İklim değişikliği eğitimi vermek

Sanayide Küresel Isınma Önlemleri

En fazla sera gazı salınımı yapan sektör sanayi ve endüstri sektörleridir. Bu nedenle sanayide alacağımız küresel ısınma önlemleri çok daha fazla önemlidir. Genel hatları ile sanayi ve endüstri kuruluşlarında alacağımız önlemleri aşağıdaki gibi sıralayabiliriz.

• Temiz üretim teknolojilerine geçmek
• Düşük karbonlu üretim teknolojileri geliştirmek
• Karbon yakalama teknolojilerinden yararlanmak
• Sürdürülebilir malzemeleri tercih etmek
• Elektrifikasyonu yaygınlaştırmak
• Yağmur suyu toplama sistemlerini kullanmak
• Döngüsel ekonomi modellerini uygulamak

Küresel Isınma Önlemleri İçeren Yasal Düzenlemeler

Türkiye’nin Taraf olduğu Uluslararası Sözleşmeler

Paris İklim Anlaşması

Paris iklim anlaşması iklim anlaşması 2015 yılında kabul edilmiş olup, küresel iklim değişikliği ile mücadelenin temelini oluşturan bir anlaşmadır. Paris iklim anlaşması ile genel amaç;

• Sera gazı emisyonlarını azaltmaya yönelik uluslararası hedefler geliştirmek
• Yenilenebilir enerji kaynaklarına teşvik etmek
• Küresel ısınmanın sebeplerine yönelik politikalar oluşturmak

Şeklidedir. Paris iklim anlaşması iç hukukumuzda yer alan 7552 sayılı İklim Kanununun dayanağını da oluşturur. (Bakınız 7552 Sayılı İklim Kanunu)

Kyoto Protokolü

Uluslararası çapta küresel ısınma önlemleri içerin bir başka sözleşme ise Kyoto Protokolüdür.

• Sera gazı emisyonunu sınırlandırarak azaltılması
• Yenilenebilir enerji kullanımının arttırılması
• Enerji verimliliğinin arttırılması
• Karbon yutaklarının oluşturulması / korunması

Gibi önemli amaçlar barındıran Kyoto Protokolüne ülkemiz 2009 yılında taraf olmuştur.

BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi

• Emisyon verilerinin düzenli olarak raporlanması
• Sera gazı emisyonlarının azaltılmasına yönelik uluslararası politikalar geliştirmek
• İklim değişikliği ile ilgili bilimsel araştırmaların desteklenmesi
• Karbon yutaklarının korunması

Gibi önemli düzenlemeler içerin Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve sözleşmesi küresel ısınmanın en temel nedeni olan sera gazı emisyonlarının azaltılmasına yönelik düzenlemeler içeren bir uluslararası sözleşmedir.

Küresel Isınma Önlemleri İçeren Yasal Düzenlemelerimiz

2872 Sayılı Çevre Kanunu

Kısmen küresel ısınma önlemleri içeren ve özellikle çevrenin korunmasına yönelik düzenlemeler bulunan 2872 sayılı Çevre Kanunu ile;

• Çevre kirliliğinin önlenerek doğal dengenin korunması
• Sıfır atık uygulamaların geliştirilmesi
• Yenilenebilir enerji kaynakları ile temiz enerji uygulamalarının teşvik edilmesi
• Karbon ticareti mekanizmalarının geliştirilmesi
• Sera gazı emisyonlarının azaltılması

Amaçlanmıştır. 2872 sayılı Çevre Kanununun bu nedenle küresel ısınmanın önlenmesine yönelik önemli düzenlemeler barındırdığını da söyleyebiliriz.

7552 Sayılı İklim Kanunu

Küresel ısınma ve kimlim değişikliği ile mücadelede en etkili yasal düzenlememiz 7552 sayılı İklim Kanunudur. 9 Temmuz 2025 tarihinde resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. 7552 sayılı İklim Kanunu ile amaçlanan hedefleri aşağıdaki gibi sıralayabiliriz.

• Net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda çalışmalar yürütülmesi
• Sera gazı emisyonlarının azaltılması
• İklim değişikliğine uyum faaliyetlerinin geliştirilmesi
• Emisyon Ticaret Sistemi’nin oluşturulması
• Karbon fiyatlandırma mekanizmalarının düzenlenmesi
• Kamu kurumları ve özel sektörün iklim değişikliğiyle mücadele çalışmalarına katılması

Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği

Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği, yapıların enerji tüketimini azaltmak ve enerji kaynaklarının daha verimli kullanılmasını sağlamak amacıyla hazırlanın kısmen küresel ısınma önlemleri içeren bir yasal düzenlemedir. Küresel ısınma sadece fosil yakıtların kullanılmasının azaltılması şeklinde olmayıp ayrıca enerji verimliliğini de arttırmaya yöneliktir. Bu nedenle binalarda enerji performansı yönetmeliğinin de önemli bir yasal düzenleme olduğunu hatırlatmak isteriz.

Bu yönetmelik kapsamında;

• Yeni binaların enerji performansına ilişkin kriterlere uygun tasarlanması,
• Binalar için Enerji Kimlik Belgesi düzenlenmesi,
• Isıtma, soğutma ve aydınlatma sistemlerinde enerji verimliliğinin sağlanması,
• Enerji tüketiminin ve karbondioksit salımının azaltılması

hedeflenmektedir.

Ayrıca 16 Mayıs 2026 tarihinde yürürlüğe giren değişikliklerle düşük karbonlu bina belgesi ve bina yaşam döngüsü analizi gibi yeni düzenlemeler de getirilmiştir.

5627 Sayılı Enerji Verimliliği Kanunu

18 Nisan 2007 tarihinde kabul edilen 5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanunu, enerjinin etkin kullanılması, israfın önlenmesi ve enerji maliyetlerinin azaltılmasını amaçlamaktadır. Bu da küresel ısınma önlemleri arasında kabul edilir.

Kanun kapsamında;

• Sanayi kuruluşlarında enerji verimliliğinin artırılması,
• Binalarda enerji tüketiminin azaltılması,
• Enerji yönetimi uygulamalarının yaygınlaştırılması,
• Enerji verimliliği projelerinin desteklenmesi,
• Enerji tüketiminin ölçülmesi ve izlenmesi

gibi konularda düzenlemeler yapılmıştır.

Enerjinin daha verimli kullanılması, fosil yakıtlardan kaynaklanan sera gazı emisyonlarının azaltılmasına da katkı sağlamaktadır.

5346 Sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun

10 Mayıs 2005 tarihinde kabul edilen 5346 sayılı Kanun, elektrik enerjisi üretiminde yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımını teşvik etmeyi amaçlamaktadır. Bilindiği üzere küresel ısınma önlemleri daha çok fosil yakıt kullanımının azaltılmasına yöneliktir. Bu nedenle 5346 sayılı yasanın bu kapsamda oldukça önemli olduğunu söyleyebiliriz.

5346 sayılı kanun ile; güneş, rüzgâr, jeotermal, biyokütle ve hidroelektrik gibi yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik üretilmesinin desteklenmesine yönelik düzenlemeler bulunmaktadır.

Bu düzenleme sayesinde elektrik üretiminde fosil yakıtlara bağımlılığın azaltılması ve daha düşük karbonlu enerji sistemlerine geçişin desteklenmesi hedeflenmektedir.

Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği

27 Ağustos 2026 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanan Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği, 7552 sayılı İklim Kanununun uygulanmasına yönelik önemli düzenlemelerden biridir.

Yönetmelik, belirlenen sektörlerdeki işletmelerin sera gazı emisyonlarının izlenmesi, raporlanması ve doğrulanması ile Emisyon Ticaret Sisteminin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektedir.

Bu kapsamda;

• Belirli faaliyetleri yürüten işletmelerin sera gazı emisyonlarını ölçmesi,
• Emisyon izleme planları hazırlaması,
• Emisyon verilerini düzenli olarak raporlaması,
• Gerekli durumlarda sera gazı emisyon izni alması,
• Emisyon Ticaret Sistemi kapsamında tahsisat yükümlülüklerini yerine getirmesi

gerekmektedir.

Sıfır Atık Yönetmeliği

Sıfır Atık Yönetmeliği, atık oluşumunun önlenmesi, kaynakların verimli kullanılması ve geri dönüşüm faaliyetlerinin yaygınlaştırılması ve küresel ısınmanın önlenmesine katkı amacıyla hazırlanmıştır.

Yönetmelik kapsamında;

• Atıkların kaynağında ayrı toplanması,
• Geri dönüştürülebilir atıkların ekonomiye kazandırılması,
• Tek kullanımlık ürünlerin ve gereksiz tüketimin azaltılması,
• Atık miktarının düşürülmesi,
• Kamu kurumları, işletmeler ve diğer kuruluşlarda sıfır atık uygulamalarının yaygınlaştırılması

gibi konular düzenlenmektedir.

Atıkların azaltılması ve geri dönüştürülmesi, yeni ham madde üretimi için gereken enerji ihtiyacını düşürerek sera gazı emisyonlarının azaltılmasına katkı sağlayabilir. Bu nedenle etkili bir atık yönetimi küresel ısınma önlemleri arasında yer alır.

Küresel Isınmayı Önlemek İçin Ne Yapmalıyız (Maddeler Halinde)

Yukarıda sıralamış olduğumuz küresel ısınma önlemlerini arttırmak mümkündür. Bununla birlikte aşağıdaki konularda gerekli çalışmaları yaparak bireysel olarak da bu soruna katkıda bulunabiliriz.

• Fosil yakıt kullanımını azaltmalıyız
• Enerji tasarrufu yapmalıyız
• Ormanlarımızı korumalı ve yeni ormanlık alanlar oluşturmalıyız
• Bireysel olarak toplu taşıma araçlarını tercih etmeliyiz
• Üretim faaliyetlerinde karbon emisyonlarını azaltmalıyız
• Su ayak izimizi azaltarak su kaynaklarımızı korumalıyız
• Tarımsal ve hayvansal üretimde sürdürülebilirliği sağlamalıyız
• Daha etkin yasal düzenlemeler geliştirmeliyiz