Yeşil Bina Sertifikası Nedir Nasıl Alınır?

Yeşil bina sertifikası, bir binanın veya benzeri bir yapının sürdürülebilirlik açısından belirli kriterler doğrultusunda değerlendirildiğini ve bu kriterleri belirli ölçüde karşıladığını gösteren bir belgedir.

Yeşil bina sertifikası değerlendirmesi yapılırken öncelikle binanın veya yapının çevresel etkileri, enerji ve su verimliliği, binanın inşası ve kullanımı sırasında kullanılan kaynaklar ile diğer sürdürülebilirlik kriterleri bir bütün olarak dikkate alınır. Yapılan değerlendirme sonucunda, binanın ilgili kriterleri karşılaması durumunda belirli seviyelerde yeşil bina sertifikası verilir.

Yeşil bina sertifikası konusunda değerlendirme yapılırken, yeşil yakalı meslekler arasında sayılan yeşil sertifika uzmanı tarafından “Binalar ile Yerleşmeler İçin Yeşil Sertifika Yönetmeliği” kapsamında belirlenen usul ve esaslar dikkate alınır.

Yeşil Bina Sertifikası Nasıl Alınır?

Yazımızın başında da belirttiğimiz gibi, bu sertifikayı alabilmek için öncelikle sertifika başvurusu yapılan yapının sürdürülebilirlik açısından belirli kriterleri karşılaması gerekir. Bu kriterler; enerji ve su verimliliği, sürdürülebilir malzeme kullanımı, atık yönetimi, iç ortam kalitesi ve benzeri birçok alanı kapsamaktadır.

Türkiye’de yeşil bina değerlendirmesi ve sertifikalandırılması amacıyla ulusal Yeşil Sertifika Sistemi (YeS-TR) kullanılmaktadır. Bunun yanında, dünya genelinde kullanılan ve Türkiye’deki projelerde de tercih edilebilen çeşitli uluslararası yeşil bina sertifikasyon sistemleri bulunmaktadır. Bunların başlıcaları ise şunlardır:

• LEED
• BREEAM
• EDGE

YeS-TR Yeşil Bina Sertifikası Nasıl Alınır?

Türkiye’de YeS-TR kapsamında sertifika alabilmek için ilk olarak yapının belirli sürdürülebilirlik kriterlerini taşıması gerekir. Sertifika başvurusu öncesinde Yeşil Sertifika Uzmanı (YESU) tarafından yapının su ve enerji verimliliği, atık yönetimi, kullanılan yapı malzemeleri ve diğer sürdürülebilirlik kriterleri değerlendirmeye alınır. Sertifika başvurusu yapılmadan önce Yeşil Sertifika Uzmanı tarafından gerekli teknik incelemeler ve hazırlıklar yapılır. Genel hatları ile yeşil bina sertifikası almak için takip edilmesi gereken işlemleri aşağıdaki gibi özetleyebiliriz.

1. Aşama: Yeşil Sertifika Uzmanının Görevlendirilmesi

Yeşil bina sertifikası başvurusu yapılmadan önce, bu konuda yetkili kişiler tarafından gerekli incelemelerin yapılması için öncelikle Yeşil Sertifika Uzmanı (YESU)ile çalışılması gerekir.

Yeşil Sertifika Uzmanlarının, mevzuatta belirtilen şartları taşıması ve Bakanlık tarafından yetkilendirilmiş olması gerekir. Uzman, bina veya yapı üzerinde gerekli incelemeleri yaparak yapının tasarım, yapım ve teknik özellikleri bakımından YeS-TR değerlendirme kriterlerinin karşılanıp karşılanmadığını değerlendirir. Yeşil Sertifika Uzmanı, gerekli durumlarda tasarım ve yapım süreçlerinde sürdürülebilirlik kriterlerinin karşılanmasına yönelik çalışmalara da katkı sağlayabilir.

2. Aşama: Binanın Sürdürülebilirlik Kriterleri İncelenir

Yeşil bina sertifikası başvurusu yapılmadan önce yapının sürdürülebilirlik açısından ilgili kriterleri ayrıntılı bir şekilde incelenir. Yeşil Sertifika Uzmanı tarafından yapının niteliği ve YeS-TR kapsamında değerlendirmeye tabi tutulacak özellikleri belirlenerek gerekli hazırlıklar yapılır.

Binanın Hangi Aşamada Olduğu İncelenir

Yeşil bina sertifikası başvurusu yeni binalar için yapılabileceği gibi mevcut binalar için de yapılabilmektedir. Bu nedenle öncelikle yapının yeni bina veya mevcut bina niteliğinde olup olmadığı belirlenir. Yapının hangi aşamada bulunduğuna göre uygulanacak değerlendirme kriterleri ve başvuru koşulları farklılık gösterebilir.

Bina Kategorisinin Belirlenmesi

Yeşil Sertifika Uzmanı tarafından binanın hangi kategori kapsamında değerlendirileceği belirlenir. Yeşil bina sertifikası konutların yanı sıra ofis, iş yeri, ticarethane, okul, alışveriş merkezi, sağlık kuruluşu ve otel gibi farklı bina türleri için de alınabilmektedir.

Yeşil Bina Sertifikasında Sürdürülebilirlik Kriterleri İncelenir

Yukarıdaki ön inceleme aşamaları tamamlandıktan sonra sertifika başvurusuna konu olan sürdürülebilirlik kriterleri incelenmeye başlanır. YeS-TR kapsamında binanın sürdürülebilirlik performansı genel olarak aşağıdaki alanlar üzerinden değerlendirilir:

1. Bütünleşik bina tasarımı, yapım ve yönetimi
2. Yapı malzemesi ve yaşam döngüsü değerlendirmesi
3. İç ortam kalitesi
4. Enerji kullanımı ve verimliliği
5. Su ve atık yönetimi
6. İnovasyon

Bu kriterlerin kapsamı, alt başlıkları ve değerlendirme yöntemleri hakkında daha ayrıntılı bilgiye “Yeşil Bina Sürdürülebilirlik Kriterleri Nelerdir?” başlıklı yazımızdan ulaşabilirsiniz.

3. Aşama: Belgelerin Hazırlanması

Yeşil Sertifika Uzmanı tarafından sürdürülebilirlik kriterleri incelendikten sonra, yapının ilgili kriterleri karşıladığını gösteren gerekli bilgi ve belgeler hazırlanır. Bu kapsamda gerekli teknik dokümanlar ve kanıt belgeleri bir araya getirilerek başvuru dosyası oluşturulur.

Başvuru dosyasının hazırlanmasının ardından sertifika başvuru aşamasına geçilir.

4. Aşama: Raporun ve Belgelerin YeS-TR Sistemine Yüklenmesi

Yeşil Sertifika Uzmanı tarafından hazırlanan başvuru dosyası ile yapının sürdürülebilirlik kriterlerini karşıladığını gösteren gerekli belgelerin YeS-TR sistemine yüklenmesi gerekir. YeS-TR sistemi e-Devlet üzerinden hizmet vermektedir.

Bu aşamadan sonra sertifika başvurusu değerlendirmeye alınacağından, gerekli belgelerin ve sürdürülebilirlik kriterlerinin karşılandığını gösteren kanıtların sisteme eksiksiz şekilde yüklenmesi önemlidir. Başvuru işleminin tamamlanmasının ardından değerlendirme aşamasına geçilir.

5. Aşama: Yeşil Bina Sertifikası Başvurusunun Değerlendirilmesi

Yeşil bina sertifikası başvurusunun değerlendirme sürecinde, başvuru dosyası Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yetkilendirilen Değerlendirme Kuruluşu tarafından incelenir.

Değerlendirme Kuruluşunda görev yapan Yeşil Sertifika Değerlendirme Uzmanı (YESDU) tarafından, Yeşil Sertifika Uzmanı tarafından hazırlanan başvuru dosyası ve eklenen kanıt belgeleri YeS-TR değerlendirme kriterleri doğrultusunda incelenir. Yapılan değerlendirme sonucunda binanın ilgili kriterlerden elde ettiği puanlar belirlenir ve bu puanlar doğrultusunda sertifika seviyesi tespit edilir.

6. Aşama: Yeşil Bina Sertifika Seviyesinin Belirlenmesi

Değerlendirme ve puanlama işleminin tamamlanmasının ardından binanın YeS-TR kapsamında hak kazandığı yeşil sertifika seviyesi belirlenir.

Sertifika seviyesinin belirlenmesinden sonra değerlendirme sonucu başvuru sahibine bildirilir.

7. Aşama: Yeşil Bina Sertifika Başvurusuna İtiraz

Yeşil sertifika başvurusu sonucunda yapılan değerlendirmeye ilişkin olarak, mevzuatta öngörülen usul ve esaslar çerçevesinde itiraz veya yeniden değerlendirme süreci işletilebilir.

İtiraz edilmesi halinde, ilgili mevzuat kapsamında gerekli incelemeler yapılarak nihai değerlendirme sonucu belirlenir.

8. Aşama: Yeşil Bina Sertifikasının Düzenlenmesi

Değerlendirme sonucunda veya varsa itiraz sürecinin tamamlanmasının ardından, yapının gerekli sürdürülebilirlik kriterlerini karşıladığının ve ilgili sertifika seviyesine hak kazandığının belirlenmesi halinde YeS-TR kapsamında yeşil bina sertifikası düzenlenir.

Sertifika, ilgili süreçlerin tamamlanmasının ardından YeS-TR sistemi üzerinden başvuru sahibine sunulur.