- 1. Küresel Isınma Nedir?
- 2. Küresel Isınmanın Nedenleri ve Sonuçları
- 2.1. Küresel Isınmanın Nedenleri
- 2.1.1. Küresel Isınma ve Sera Etkisi
- 2.1.1.1. Sera Etkisi Nedir?
- 2.1.1.1.1. Sera Etkisi Yaratan Gazlar
- 3. Sera Etkisi ve Küresel Isınma Arasındaki İlişki
- 3.1. Küresel Isınmanın Sonuçları
- 3.1.1. Aşırı Hava Olaylarının Artması
- 3.1.2. Su Kaynaklarının Azalması / Kuraklık
- 3.1.3. Biyoçeşitliliğin Azalması
- 3.1.4. Küresel Isınmanın İnsan Sağlığı Üzerindeki Sonuçları
- 3.1.5. Tarımsal Üretim Azalır
- 3.1.6. Küresel Isınmanın Ekonomik Sonuçları
- 4. Küresel Isınma ve İklim Değişikliği Arasındaki İlişki
- 5. Küresel Isınma Gerçeği Neden Eleştiriliyor?
- 6. Küresel Isınma Nasıl Önlenir?
- 7. SIK SORULAN SORULAR
- 7.1. Küresel Isınma Nasıl Önlenebilir?
- 7.2. Küresel Isınma Nasıl Oluşur?
- 7.3. Küresel Isınma Nerelerde Görülür?
- 7.4. Küresel Isınma Türkiye’yi Nasıl Etkileyecek?
- 8. Küresel Isınma Nedir (Özet)
Küresel ısınma dünyanın sıcaklık ortalamasının doğal yollarla veya insan faaliyetlerine bağlı olarak uzun vadede artmasıdır.
Yapmış olduğumuz bu tanımdan da anlaşılacağı üzere küresel ısınmanın nedenleri, doğal nedenler ve insan aktivitelerine bağlı nedenler olarak iki farklı şekilde incelenir. Küresel ısınma ve iklim değişikliği farklı kavramlar olsa da birbiri ile yakından ilişkilidirler. Örneğin iklim değişikliği küresel ısınmanın sonuçları arasında yer alır.
Küresel ısınmanın bu gün ulaştığı boyut, biyoçeşitliliği, ekosistemleri ve tüm canlı yaşamını tehdit eder hale gelmiştir. Bu nedenle bu sorun hakkında bilgi sahibi olmak ve gerekli önlemleri almak insanlık görevi haline gelmiştir. Bizde bu yazımızda toplumsal bilinçlenmeye bir nebze katkı sağlamak amacıyla bu kavram hakkında detaylı bilgiler vereceğiz. Yazımızın sonunda ise küresel ısınma nasıl önlenir? Konusunda bilgi sahibi olabilirsiniz.
Küresel Isınma Nedir?
Küresel ısınmanın farklı tanımları bulunsa da bütün bu tanımların odak noktasını ve küresel ısınmanın nedenleri ve sonuçlarını dikkate alarak şöyle bir tanımlama yapabiliriz.
Küresel ısınma insan aktiviteleri veya doğal nedenlere bağlı olarak dünya yüzey sıcaklık ortalamasının uzun vadede artmasıdır.
Küresel Isınmanın Nedenleri ve Sonuçları
Birçok olumsuz etkisi ve sonuçları bulunan bu evrensel sorunun önlenmesi ve bu konuta toplumsal bilinçlenmenin sağlanabilmesi için öncelikle küresel ısınmanın nedenleri ve sonuçları üzerinde duralım.
Küresel Isınmanın Nedenleri
- Fosil yakıt kullanımı; Petrol, doğalgaz ve kömür kullanılması sonucu atmosfere sera gazı salınımı yapılır. Atmosferdeki sera gazlarındaki artış ise global ısınmanın en büyük nedenleri arasında sayılır.
- Ulaşım faaliyetleri; Ulaşım faaliyetleri sırasında kullandığımız otomobil, tren, uçak veya gemi gibi araçlar genellikle petrol ve doğalgaz gibi fosil yakıtları kullanırlar. Bu nedenle ulaşım faaliyetlerimiz sonucu da atmosfere sera gazı salınımı gerçekleşir.
- Sanayi ve endüstriyel faaliyetler; Sanayi ve endüstri kuruluşları diğer bir ifade ile fabrikalar üretim faaliyetleri sonucu yine sera gazı salınımı yaparlar.
- Ormansızlaşma; Ormanlarımız en doğal karbon yutaklarıdır. Ormanlarımız havaya salınan sera gazlarının atmosfere ulaşmadan tutulmasına imkan tanır. Bu nedenle ormanlarımız tahrip edilmesi, tarım alanına dönüştürülmesi veya şehirleşmede kullanılması küresel ısınmanın artmasına neden olacaktır.
- Nüfus artışı; Nüfus arttıkça doğal olarak insan aktiviteleri de, üretim faaliyetleri de artacaktır. Artan nüfus artışı ise global ısınmanın da artmasına neden olur.
- Tarım ve hayvancılık faaliyetleri; Tarımsal faaliyetlerde kullanılan gübreler ile hayvancılık faaliyetleri sırasında ortaya çıkan metan gazı da atmosfere kadar ulaşarak sera etkisine neden olabilmektedir.
Küresel Isınma ve Sera Etkisi
Yukarıda sıralamış olduğumuz küresel ısınmanın nedenleri büyük ölçüde atmosferdeki sera gazlarının artışına bağlıdır. Bu nedenle sera etkisi ve sera etkisi yaratan gazlar hakkında bilgi sahibi olmamız konumuzu daha anlaşılabilir hale getirecektir.
Sera Etkisi Nedir?
Sera etkisi atmosferde bulunan sera etkisi yaratan gazlar nedeniyle güneş tarafından dünyaya ulaşan kızılötesi ışınların dünya yüzeyinde tutulmasına imkan tanıyan bir doğal süreçtir.
Yapılan bu tanımdan da anlaşılacağa üzere sera etkisine neden olan bu gazlardaki artış, dünyada daha fazla ısı tutulmasına sebep olarak dünyanın ortalama sıcaklığının artmasına neden olur.
Sera Etkisi Yaratan Gazlar
| Sera Gazları | Kullanılan Fosil Yakıtlar |
|---|---|
| Karbondioksit (CO₂) | Kömür, petrol ve doğal gazın yakılması; sanayi üretimi; motorlu taşıtların kullanılması ve ormansızlaşma. |
| Metan (CH₄) | Büyükbaş hayvancılık, pirinç tarımı, organik atıkların depolanması, petrol ve doğal gaz çıkarılması. |
| Diazot monoksit (N₂O) | Azotlu gübre kullanımı, tarımsal faaliyetler, hayvansal atıklar ve bazı sanayi süreçleri. |
| Florlu gazlar (F-Gazlar) | Klima ve soğutma sistemlerinin kullanımı, elektronik üretimi ve çeşitli endüstriyel işlemler. |
| Troposferik ozon (O₃) | Motorlu taşıtlar, termik santraller ve sanayi tesislerinden çıkan kirleticilerin güneş ışığı altında kimyasal tepkimeye girmesi. |
Sera Etkisi ve Küresel Isınma Arasındaki İlişki
Atmosferde sera etkisinin tamamen ortadan kalkması da beraberinde farklı zararları sonuçları getirecektir. Bu nedenle sera etkisinin doğal dengesinde tutulması önemlidir. Sera gazlarındaki artış dünya yüzeyinde tutulan ısının artmasına neden olacağından sera etkisi ile global ısınmanın birbiri ile doğru orantılı şekilde arttığını söyleyebiliriz. Bu ilişkinin daha anlaşılabilir olması için aşağıda “Khan Academy” tarafından hazırlanmış videoyu sonuna kadar izlemenizi tavsiye ederiz.
Sera Etkisi Nedir Nasıl Oluşur?
Küresel Isınmanın Sonuçları
Küresel ısınmanın en önemli sonucu dünyanın yüzey sıcaklık ortalamasının artmasıdır. Bu olağan dışındaki sıcaklık artışı ise beraberinde farklı birçok olumsuz sonuçları getirir. Bu sonuçları ayrı başlıklar halinde incelememiz konuyu daha anlaşılabilir hale getirecektir.
Aşırı Hava Olaylarının Artması
Global ısınma beraberinde aşırı hava olaylarını getirir. Dünya yüzeyindeki bu sıcak hava dalgaları iklim sistemindeki dengenin bozulmasına neden olur. Buna bağlı olarak yağış düzenlerindeki ani değişiklikler gözlemlenerek aşırı hava olayları görülür. Global ısınmanın boyutu arttıkça artan aşırı hava olayları ise beraberinde can ve mal kaybını getirecek boyutlara ulaşır.
Su Kaynaklarının Azalması / Kuraklık
Su kaynaklarının azalması ve kuraklık riskinin küresel ısınmanın en önemli sonuçları arasında yer aldığını söyleyebiliriz. Çünkü global ısınmaya bağlı olarak baraj, akarsu veya göl gibi tatlı su kaynaklarının hızla buharlaşması sonucu yer altı tatlı su kaynaklarına yönelim daha da artacak ve uzun vadede kuraklığın görülmesine neden olacaktır.
Unutmamak gerekir ki; Dünyamızın %75’i su olsa da insanlar ve diğer canlıların kullanabilecekleri su miktarı %2 – %2,5 civarındadır. Bu oranlarda durumun önemini bizlere çok daha iyi anlatmaktadır. (Bakınız: Dünya Suyunun Yüzde Kaçı Tatlı Sudur?)
Dünya genelinde su ayak izinin azaltılması adına önemli çalışmalar yapılmaya başlanmış olması kuraklık riskinin çok uzakta olmadığını ve küresel ısınma önlemlerinin arttırılması gerektiğini bizlere hatırlatmaktadır.
Biyoçeşitliliğin Azalması
Global ısınma insanlar başta olmak üzere diğer tüm canlarının yaşam alanlarının doğal dengesini bozar. Doğal dengenin bozulması dünya genelindeki biyoçeşitliliğin azalmasına hatta zamanla yok olmasına neden olur.
Küresel Isınmanın İnsan Sağlığı Üzerindeki Sonuçları
Kuşkusuz ki yukarıda belirtmiş olduğumuz canlıların doğal yaşam alanlarının bozulması insan sağlığını da olumsuz etkiler. Özellikle global ısınmaya bağlı olarak artan sıcaklık ve fosil yakıt kullanımı aşırı sıvı kaybı, sıcak çarpması gibi öncül rahatsızlıklara sebep olurken kalp – damar hastalıkları gibi daha ölümcül şekilde insan sağlığının bozulmasına neden olabilir.
(Bakınız: Fosil Yakıtların İnsan Sağlığına Zararları)
Tarımsal Üretim Azalır
Küresel ısınmanın sonuçları arasında yer alan diğer bir önemli durum tarımsal üretimin azalmasıdır. Aşırı sıcaklar ve kuraklık bitkilerinde yetişme koşullarını azaltır. Bu durumda doğrudan tarımsal üretim verimliliği azalır. Esasen bu husus çok daha ciddi bir konu olup tarımsal üretimdeki azalmaların zamanla çok daha önemli kıtlık sorununu getirebileceğini sürdürülebilirlik uzmanı olarak bir kez daha hatırlatmak isteriz.
Küresel Isınmanın Ekonomik Sonuçları
Küresel ısınmanın bu kadar önemli sonuçları bulunması takibi ki de beraberinde bir takım ekonomik sorunları getirir.
İklim değişikliğine bağlı kuraklık, aşırı hava olayları, orman yangınları işsizlik gibi önemli bir soruna yol açtığı gibi çevre koşullarının bozulmasına bağlı doğal kaynakların azalmasına zemin hazırlar. Tüm bu olumsuzluklardan ekonomiler de olumsuz etkilenir.
Küresel Isınma ve İklim Değişikliği Arasındaki İlişki
Sürdürülebilirlik uzmanı olarak global ısınmanın en önemli sonucunun iklim değişikliği olduğunu düşünüyoruz. Çünkü iklim değişikliği uzun vadede gerçekleşen bir olumsuz durum olması nedeniyle bozulan bu doğal dengenin tekrar düzeltilmesi de uzun zaman alacaktır. Bu nedenle küresel ısınma önlemleri vakit geçirilmeksizin arttırılması gerekir.
Yukarıda sıralamış olduğumuz bu nedenler ayrıca iklim değişikliğini de tetikleyen nedenlerdir. Bu nedenle kısmen farklı kavramlar olsa da küresel ısınma ve iklim değişikliği arasında yakın bir ilişki vardır.
Küresel Isınma Gerçeği Neden Eleştiriliyor?
Küresel ısınmanın nedenleri ve sonuçları dikkate alındığında bu sorunun artarak devam etmesi geriye dönüşü zor hatta imkansız sonuçlar doğurabilecektir. Bu durumda ise toplumsal bilinçlendirme yeterli olmamakla beraber kamu otoriteleri tarafından bir takım küresel ısınma önlemleri almak zorunlu hale gelmiştir.
Elbette ki bu önlemler doğrultusunda bir takım kısıtlamalar uygulanması gayet normaldir. Su ayak izinin azaltılması ve karbon ayak izinin azaltılması yönündeki uygulamalar veya yağmur suyu toplama projeleri bir takım ek maliyetler getirmiş olsa da bu önemlerin sağlamış olduğu yarar dikkate alındığında ek maliyetlere yönelik eleştirilerin de yersiz olduğu zamanla anlaşılacaktır. Bu nedenle bir takım kesim tarafından küresel ısınma gerçeğine ve bu konuda alınan önlemlerin yersiz olduğu düşünmekteyiz.
Küresel Isınma Nasıl Önlenir?
Küresel ısınmanın nedenleri daha çok atmosferdeki sera gazlarının artışı çevresinde yoğunlaşmıştır. Bu nedenle sera gazı emisyonlarının azaltılması bu global sorunun önlenmesinde en etkili yöntemdir.
Bunun haricinde ise aşağıdaki konutlarda alacağım önlemler global ısınmanın önlenmesinde oldukça etkili olacaktır.
- Yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelmek
- Ormanlarımızı koruyarak yeni ormanlık alanlar oluşturmak
- Enerji tasarrufu yapmak
- Fosil yakıtların kullanımından vazgeçmek
- Etkili atık yönetimi oluşturmak
- Geri dönüşüm sistemleri oluşturmak
- Sürdürülebilir malzemeleri tercih etmek
- Bilinçli tüketim yapmak
SIK SORULAN SORULAR
Küresel Isınma Nasıl Önlenebilir?
Dünyamızı tehdit eden bu önemli sorunun önlenmesi büyük ölçüde mümkündür. Global ısınmanın nedenleri dikkate alındığında ise önlenebilmesi en etkin çalışmaların fosil yakıt kullanımından vazgeçilerek gerçekleşebileceğini söyleyebiliriz. Böylelikle atmosfere sera gazı salınımı azalarak dünya yüzey sıcaklığının olağanın dışında yükselmesini önleyebiliriz. Dünya genelinde fosil yakıtların en etkili alternatifi yenilenebilir enerji kaynaklarıdır.
Küresel Isınma Nasıl Oluşur?
En kısa şekilde global ısınmayı dünyanın yüzey sıcaklığının uzun vadede artış göstermesidir. Ancak bu ısınma sanılanın aksine kısa sürede gerçekleşmeyip, uzun vadede gerçekleşmektedir. Örneğin günümüzde global ısınmadan söz edilmeye içinde bulunduğumuz yüz yıl içerisinde başlanılmıştır. Ancak global ısınmanın ilk olarak başlamış olduğu zaman dilimi ise fosil yakıtların yoğun bir şekilde kullanılmaya başlandığı sanayi devrimi sonrasıdır.
Küresel Isınma Nerelerde Görülür?
İsminden de anlaşılacağı üzere bu sorun evrensel bir sorundur. Bu nedenle dünyanın sadece belirli bir bölgesinde görüldüğünü söylemek yanlış olacaktır. Global ısınmanın artması ile birlikte bir takım bölgeler bu artıştan daha fazla etkilenecek olsa da sonuç olarak küresel ısınma dünyamızın her tarafından görülebilecek bir sorundur.
Küresel Isınma Türkiye’yi Nasıl Etkileyecek?
Küresel ısınmanın sonuçları tüm dünya ülkelerinde aynı şekilde ve aynı yoğunlukta görülmeyebilmektedir. Örneğin ülkemizin bir tarım ülkesi olduğunu düşündüğümüzde global ısınmadan en çok etkilenen sektörün de tarım sektörü olduğunu söylemek hiçte yanlış olmayacaktır. Ancak elbette ki sadece tarım sektörü etkilenmeyip, sanayi, ulaşım, denizcilik, turizm gibi birçok sektör bu olumsuzluktan etkileneceği bir gerçektir.
Küresel Isınma Nedir (Özet)
Yukarıdaki bilgileri özetlemek gerekirse; Küresel ısınma nedir sorusuna en kısa ve anlaşılabilir şekilde; dünya yüzey sıcaklığının doğal nedenler veya insan aktivitelerine bağlı olarak uzun vadede artması olarak cevap verebiliriz. Küresel ısınmanın nedenleri denildiğinde ise ilk olarak akıllara fosil yakıtların kullanılması gelir. Küresel ısınmanın sonuçları da daha çok kuraklık, iklim değişikliği, biyoçeşitliliğin yok olması, buzulların erimesi ve ekosistemlerin bozulması şeklindedir. Küresel ısınma önlemleri ise daha çok fosil yakıt kullanımından vazgeçilerek yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelim üzerine yoğunlaşmıştır.