Kişilik Haklarına Saldırı Nedeniyle Erişimin Engellenmesi Kararı

Kişilik haklarına saldırı nedeniyle erişimin engellenmesi kararının nasıl alınacağı ve takip edilmesi gereken hukuki ve idari işlemler 5651 sayılı yasanın 9. Maddesinde düzenlenmişken; Söz konusu madde hükmü Anayasa Mahkemesinin 11.10.2023 tarih ve 2023/172 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.

Elbette ki bu iptal kararı kişilik haklarına saldırı nedeniyle erimişin engellenmesi kararı alınmasının önünü tamamen kapatmış değildir. Ancak söz konusu iptal kararından sonra kişilik haklarına bir saldırı halinde erişimin engellenmesi kararının nasıl alınacağı konunda yeni bir düzenleme yapılmamıştır. Bu nedenle kişilik haklarına saldırı nedeniyle erişimin engellenmesi Asliye Hukuk Mahkemesinde çekişmeli yargının konusu olabilecektir.

Bu şekildeki erişimin engellenmesi Anayasa Mahkemesi kararlarına konu olması nedeniyle öncelikle oldukça önemli olduğunu düşündüğümüz bu karar üzerinde kısaca duralım. Devamında ise kişilik haklarına yönelik saldırı nedeniyle erişimin engellenmesi talebi, hakkında takip etmemiz gereken hukuki yollar hakkında bilgi verdikten sonra bu hukuki süreçte örnek olabilecek erişimin engelleme talebi dilekçesinden yararlanabilirseniz.

Erişimin Engellenmesi Anayasa Mahkemesi Kararı

Yazımızın başında da belirttiğimiz gibi kişilik haklarına saldırı nedeniyle erişimin engellenmesi kararının alınabileceği 5651 sayılı yasanın 9. Maddesi Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir.

İptal gerekçesinde özetle; kişilik haklarına saldırı ile ifade özgürlüğünün ayrımının yapılmasının konunun yargı mercilerinde irdelenmeksizin mümkün olmadığı, bu nedenle tedbir kararının uygulanmasında görevi olan Sulh Ceza Hakimliğince ilk aşamada erişimin engellenmesine konu olan içeriğin kişilik haklarına bir saldırı olduğunun tespitinin mümkün olmadığı. Erişimin engellenmesi kararına konu olabilecek içeriğin ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesinin de mümkün olabileceği, bu hususun ise çekişmeli yargının konusunu oluşturduğu dolayısıyla tarafların dinlenerek ve delillerin sunulmasına imkan verilerek bir değerlendirilmesi yapılması gerektiği belirtilmiştir.

Hukukçu olarak erişimin engellenmesi konusunda Anayasa Mahkemesinin ilgili kararının yerinde olduğunu düşünmekteyiz. Ancak daha önce de belirttiğimiz gibi bu karar doğrudan kişilik haklarına bir saldırı nedeniyle erişimin engellenmesi kararının alınabilmesinin önünü kapatmamış, aksine bu hususun çekişmeli yargı ile çözüme kavuşturularak devamında erişimin engellenmesi kararı uygulanabilir hale getirmiştir. Bu durumda ise kısmen de olsa kişilik haklarına saldırı nedeniyle; erişimin engellenmesi Asliye Hukuk Mahkemesinin görev alanına girebileceğini söylememiz yanlış olmayacaktır.

Kararın tüm metnine ulaşmak için tıklayınız.

Kişilik Haklarının Korunması Davası

Kişilik halklarının zedelenmesi nedeniyle erişimin engellenmesi kararı alınabilmesi için öncelikle daha önce de belirttiğimiz gibi çekişmeli yargı yerlerinde kişilik haklarına bir saldırının söz konusu olduğunun tespit edilmesi gerekir. Erişimin engellenmesi kararının asıl konusu ve davanın asıl dayanağını kişilik hakları oluşturması nedeniyle konumuzun daha anlaşılabilir olması açısından kısaca “kişilik haklarının zedelenmesi” kavramı üzerinde duralım.

Kişilik Haklarına Saldırı Nedir?

Herhangi bir kişinin, şeref, haysiyet, itibar, adı, sosyal veya ekonomik saygınlığın yada benzer şekilde diğer kişilik değerlerine hukuka aykırı bir şekilde müdahale edilmesi halinde kişilik haklarına bir saldırı söz konusu olabilecektir. Dilerseniz konuyu birkaç örnek ile pekiştirelim.

Örnekler

• Gerçeğe aykırı bir şekilde kişiye dolandırıcı, hırsız, sahtekar gibi sıfatların yakıştırılması
• Hakaret, küfür ya da aşağılayıcı ifadeler ile kişinin şeref ve saygınlığının hedef alınması
• Kişinin toplum içindeki saygınlığını zedeleyici söz ifade veya benzeri davranışlarda bulunulması
• Gerçeğe aykırı haber veya paylaşımlarla kişinin saygınlık ve itibarının zedelenmesi

Kişilik Haklarının Korunması Davası Aşamaları

Kişilik haklarına saldırı nedeniyle erişimin engellenmesi kararının 5651 sayılı kanun ile alınmasının Anayasa Mahkemesinin iptal kararından sonra mümkün olmadığını sebepleri ile yukarıda belirttik. Bu aşamadan sonra ise açılacak olan davaların dayanağını Türk Medeni Kanunumuzun 24, 25 ve devamı maddeleri oluşturacağını söylememiz mümkündür.

Öncelikle davanın asıl dayanağı oluşturan Türk Medeni Kanunumuzun ilgili maddelerini incelemekte fayda görüyoruz.

Kişiliğin Korunması

Vazgeçme ve Aşırı Sınırlamaya Karşı

TMK Md. 23; Madde 23- Kimse, hak ve fiil ehliyetlerinden kısmen de olsa vazgeçemez. Kimse özgürlüklerinden vazgeçemez veya onları hukuka ya da ahlâka aykırı olarak sınırlayamaz.

Yazılı rıza üzerine insan kökenli biyolojik maddelerin alınması, aşılanması ve nakli mümkündür. Ancak, biyolojik madde verme borcu altına girmiş olandan edimini yerine getirmesi istenemez; maddî ve manevî tazminat isteminde bulunulamaz.

Saldırıya Karşı

TMK Md. 24; Hukuka aykırı olarak kişilik hakkına saldırılan kimse, hâkimden, saldırıda bulunanlara karşı korunmasını isteyebilir.

Kişilik hakkı zedelenen kimsenin rızası, daha üstün nitelikte özel veya kamusal yarar ya da kanunun verdiği yetkinin kullanılması sebeplerinden biriyle haklı kılınmadıkça, kişilik haklarına yapılan her saldırı hukuka aykırıdır.

Davalar

TMK Md. 25; Davacı, hâkimden saldırı tehlikesinin önlenmesini, sürmekte olan saldırıya son verilmesini, sona ermiş olsa bile etkileri devam eden saldırının hukuka aykırılığının tespitini isteyebilir.

Davacı bunlarla birlikte, düzeltmenin veya kararın üçüncü kişilere bildirilmesi ya da yayımlanması isteminde de bulunabilir. Davacının, maddî ve manevî tazminat istemleri ile hukuka aykırı saldırı dolayısıyla elde edilmiş olan kazancın vekâletsiz iş görme hükümlerine göre kendisine verilmesine ilişkin istemde bulunma hakkı saklıdır.

Manevî tazminat istemi, karşı tarafça kabul edilmiş olmadıkça devredilemez; miras bırakan tarafından ileri sürülmüş olmadıkça mirasçılara geçmez.

Davacı, kişilik haklarının korunması için kendi yerleşim yeri veya davalının yerleşim yeri mahkemesinde dava açabilir.

Kişilik Haklarına Saldırı ve Özel Hayatın Gizliliği Farkı

Yukarıda paylaşmış olduğumuz Türk Medeni Kanunumuzun 23, 24 ve 25. Maddelerinden de anlaşılacağı üzere kişilik haklarına ayrıca Türk Medeni Kanunumuz ile korunma altına alınmış ve devamında özellikle TMK 25 maddesi ile söz konusu saldırının son verilmesi talebinde de bulunabilir. Türk Medeni Kanunumuzun 25. Maddesinin 1. Fıkrasının bu hükmü gereğince erişimin engellenmesi kararının alınması mümkündür. Ancak unutmamak gerekir ki; Öncelikle erişimin engellenmesi kararı talebinde bulunulacak olan içeriğin davacının kişilik haklarına saldırı niteliğinde bir içerik olması gerekir. Bu durum ise ancak çekişmeli yargı şeklinde tespit edilmesi mümkün olan bir uyuşmazlıktır.

Zira; Anaya Mahkemesinin 5651 sayılı kanunun 9. Maddesinin iptal gerekçesi de büyük ölçüde buna dayanmaktadır. 5651 sayılı kanunun erişimin engellenmesi hükümleri ile yukarıda belirtmiş olduğumuz Türk Medeni Kanunumuz gereği alınabilecek erişimin engellenmesi kararları en çok bu noktada birbiriden ayrılmaktadır.

5651 sayılı kanun gereği özel hayatın gizliliğini ihlal nedeniyle erişimin engellenmesi kararı kuruma başvuru süresinden itibarin 1-4 saat içerisinde uygulanabilmekte ve devamında Sulh Ceza Hakimliğine 24 saat içerisinde yapılacak başvuru sonrasında 24 saat içerisinde hakim kararı gereği erişimin engelleme kararı uygulanması mümkündür.

Ancak Türk Medeni Kanunumuzda daha çok çekişmeli yargı olarak bu süreç takip edildiğinden daha uzun bir hukuki sürece tabi olabilmektedir.

5651 sayılı kanun erişimin engellenmesi hükümleri ile Türk Medeni Kanunumuz gereği erişimin engellenmesi Asliye Hukuk Mahkemesinden talep edilmesi sonuçları itibariyle benzer olsa da özellikle takip edilmesi gereken hukuki süreçler bakımından oldukça farklıdır.

Bu nedenle “Özel Hayatın Gizliliğini İhlali Nedeniyle Erişimin Engellenmesi Kararı Nasıl Alınır?” başlıklı yazımızı mutlaka incelemenizi tavsiye ederiz.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Kişilik haklarına saldırı nedeniyle erişimin engellenmesi kararından önce bu saldırının tespit edilmesi zorunlu olması nedeniyle görevli mahkemeler Asliye Hukuk Mahkemeleridir. Yetkili mahkemeler ise; Davacının ikamet etmiş olduğu yer Asliye Hukuk Mahkemeleri olabileceği gibi davalının yani ayrıca erişimin engellenmesi talebinde bulunulacak olan içeriğin faaliyet göstermiş olduğu yer Asliye Hukuk Mahkemeleri de yetkili olabilmektedir.

Ancak daha önce de belirttiğimiz gibi çekişmeli yargı konusunu oluşturması nedeniyle dava sürecinin daha sağlıklı takip edilebilmesi için benzer davaların; Davacının ikamet adresinin bulunduğu yerde açılmasının daha yararlı olabileceğini hatırlatmak isteriz.

Kişilik Haklarına Saldırı Nedeniyle Dava ve Erişimin Engellenmesi Talepli Dilekçe Örneği

… NÖBETÇİ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ’NE

DAVACI                     : …

Adı ve Soyadı           : …

T.C. Kimlik No          : …

Adres                         : …

Vekili                          : Avukat …

DAVALI                      :

İçerik Sağlayıcı         : …

Yer Sağlayıcı             : …

Adres                         : …

DAVA KONUSU       : İnternet yayınlarının / haberlerinin kişilik haklarına hukuka aykırı şekilde saldırı niteliğinde olduğunun tespit edilmesi ve saldırının devam etmesi nedeniyle ihlalin tamamen ortadan kaldırılabilmesi için erişim engeli talebi

AÇIKLAMALAR        :

1. Yukarıda açık kimlik ve adres bilgileri yazılı davacı uzun zamandır mesleki ve sosyal yaşamını dürüstlük ilkelerine uygun şekilde sürdürmekte ve toplum içerisinde belirli bir saygınlığı bulunan kişidir.
2. Dava dilekçesinde belirtmiş olduğumuz … alan adına bağlı söz konusu URL adreslerinde bulunan ifadelerin hiç birisi gerçeği yansıtmamaktadır.
3. Asılsız nitelikte olan bu yayınlar davacının şeref ve saygınlığını zedelediği gibi küçük düşürücü ifadelerdir. Söz konusu yayınların hiçbir somut yasal dayanağı bulunmamakla birlikte tamamı asılsız isnatlardan oluşan içeriklerdir.
4. Kişilik haklarına saldırı niteliğinde olan URL adresleri;
5. https://…
6. https://…
7. https://…

Şeklinde olup halen erişime açık durumdadır. Bu nedenle davacının kişilik haklarına yönelik bir saldırı halen devam etmektedir.

• Belirtmiş olduğumuz URL’lerde yer alan içeriklerin internet ortamında hala erişilebilir durumda olması davacının kişilik haklarının zedelenmesine yönelik davranışların kesintisiz olarak devam etmesine neden olmaktadır. Söz konusu içeriklerin yalında bulunmuş olduğu her gün ve saat için davacının itibari ve manevi varlığı zedelenmeye devam etmektedir.
• Bu nedenle öncelikle ve ivedilikle bu hukuka aykırılığın tespit edilmesi ve devamında kişilik haklarına yönelik bu saldırıların sona erdirilmesi için erişimin engellenmesi talebinde bulunulması zorunluluğu doğmuştur.

YASAL DAYANAKLAR

1. Anayasa’nın 17. maddesi herkesin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkını güvence altına almıştır. Aynı şekilde Anayasa’nın 20. maddesi özel hayatın ve kişilik değerlerinin korunmasını temel hak olarak düzenlemektedir.
2. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 24. maddesine göre kişilik hakkına hukuka aykırı olarak saldırılan kimse hâkimden korunmasını isteyebilir.
3. Aynı Kanun’un 25. maddesi ise hâkime kişilik hakkına yönelik saldırının önlenmesi, devam eden saldırının durdurulması ve hukuka aykırılığın tespiti yönünde karar verme yetkisi tanımaktadır.
4. Anılan hükümler uyarınca hâkim, kişilik hakkına yönelik ihlali tamamen ortadan kaldıracak nitelikte koruma sağlayacak kararları vermekle yükümlüdür. Kişilik hakkını koruyan dava türlerinin amacı yalnızca hukuka aykırılığı tespit etmek değil, ihlalin fiilen sona erdirilmesini de sağlamaktır.
5. İnternet ortamında yapılan yayınlar, klasik yayın araçlarından farklı olarak sürekli erişilebilir niteliktedir. Bu nedenle hukuka aykırı içerik yayında kaldığı sürece kişilik hakkına yönelik saldırı da kesintisiz biçimde devam etmektedir.
6. Somut olayda saldırının kaynağını oluşturan içerikler internet ortamında erişilebilir olmaya devam ettiğinden, yalnızca hukuka aykırılığın tespitine karar verilmesi davacının uğradığı ihlali ortadan kaldırmaya yeterli olmayacaktır. Saldırının etkili biçimde durdurulabilmesi için hukuka aykırı içeriklere erişimin engellenmesi zorunludur.
7. 5651 sayılı Kanun, internet ortamındaki hukuka aykırı içeriklere erişimin engellenmesine ilişkin usul ve uygulama esaslarını düzenlemektedir. Mahkemenizce TMK’nın 24 ve 25. maddeleri uyarınca verilecek koruma kararının etkin şekilde uygulanabilmesi bakımından, hukuka aykırılığı tespit edilen içerikler yönünden erişimin engellenmesine de karar verilmesi gerekmektedir.
8. Aksi halde verilecek tespit kararı teorik düzeyde kalacak, hukuka aykırı yayın internet ortamında varlığını sürdürmeye devam edecek ve davacının kişilik haklarına yönelik saldırı her gün yeniden gerçekleşecektir. Hukuk düzeninin amacı ise ihlali yalnızca belirlemek değil, aynı zamanda etkili biçimde sona erdirmektir.

DELİLLER                  :

• URL adresleri
• Ekran görüntüleri
• Noter tespit tutanakları
• Tanık beyanları
• Her türlü diğer yasal deliller

SONUÇ VE TALEP               : Yukarıda arz ve izah edilen nedenlerden dolayı;

1. Öncelikle dava konusu URL adreslerinde bulunan internet yayınlarının davacının kişilik haklarına hukuka aykırı bir şekilde saldırı niteliğinde olduğunun tespitine,
2. Halen yayında olan URL adreslerinin saldırının devamı niteliğinde olması nedeniyle URL adreslerine ERİŞİMİN ENGELLENMESİNE,
3. URL adreslerine getirilecek erişimin engellemesi ile kişilik haklarına saldırının son bulmaması halinde söz konusu alan adının tamamına erişimin engellenmesine,
4. Erişimin engellenmesi kararının gereğinin ifası için ilgili kuruma gönderilmesine,
5. Yargılama giderleri, vekalet ücreti ile mahkeme harç ve masraflarının davalı üzerinde bırakılmasına,

Karar verilmesi arz ve talep olunur. (Tarih ve İmza)