Yüz Kızartıcı Suçlar

Yüz kızartıcı suçlar şeklinde Türk Ceza Kanunumuzda ayrıca bir suç tanımlaması yapılmamıştır. Yüz kızartıcı suç kavramı daha çok devlet memurluğuna atama ve devam eden devlet memurluğuna bağlı olarak yürütülen disiplin cezalarında kendisini göstermektedir. Şöyle ki yüz kızartıcı suçlar nedeniyle ceza süresi fark etmeksizin hüküm giymiş olan kişiler devlet memurluğuna atama şartlarını kaybettiği gibi, yüz kızartıcı suçların aktif olarak kamu görevlisi olan kişiler tarafından işlenmesi 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun 125/E-g maddesine göre devlet memurluğundan çıkarılma sebebidir.

Temel ceza kanunumuzda bu suçlar hakkında tek tek bir sıralama yapılmamış olsa da; Memuriyette yüz kızartıcı suçlar, başta olmak üzere okulda yüz kızartıcı suçlar ve hatta iş yerinde yüz kızartıcı suçların işlenmesi ceza hukuku haricinde idare hukuku ve iş hukuku açısından önemli yaptırımları olan suçlardır.

Yüz Kızartıcı Suçlar Nelerdir?

Türk Ceza Kanunumuzda ayrı bir düzenleme ile yüz kızartıcı suçlar sıralanmış olmasa da; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, Hakimler Savcılar Kanunu, Bankacılık Kanunu, Avukatlık Kanunu gibi özel yasalarda yüz kızartıcı suçlar büyük ölçüde belirlenmiştir.

Ancak bu konuda en belirleyici kanun 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu olduğunu düşünmekteyiz.

657’ye Göre Yüz Kızartıcı Suçlar Nelerdir?

657 sayılı yasanın 48/5 maddesinde yüz kızartıcı suçlar tek tek sıralanmıştır.

• Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar
• Zimmet
• İrtikap
• Rüşvet
• Hırsızlık
• Dolandırıcılık
• Sahtecilik
• Güveni kötüye kullanma
• İhaleye fesat karıştırma
• Hileli iflas
• Edimin ifasına fesat karıştırma
• Suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama
• Kaçakçılık suçları

Yüz Kızartıcı Suçlar Cezaları

Anayasaya Göre Yüz Kızartıcı Suçlar

Madde 76 – Onsekiz yaşını dolduran her Türk milletvekili seçilebilir.

En az ilkokul mezunu olmayanlar, kısıtlılar, askerlikle ilişiği olanlar, kamu hizmetinden yasaklılar, taksirli suçlar hariç toplam bir yıl veya daha fazla hapis ile ağır hapis cezasına hüküm giymiş olanlar; zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı suçlarla, kaçakçılık, Resmî ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, Devlet sırlarını açığa vurma, terör eylemlerine katılma ve bu gibi eylemleri tahrik ve teşvik suçlarından biriyle hüküm giymiş olanlar, affa uğramış olsalar bile milletvekili seçilemezler.

Avukatlık Kanununa Göre Yüz Kızartıcı Suçlar

Madde 5 – Aşağıda yazılı durumlardan birinin varlığı halinde, avukatlık mesleğine kabul istemi reddolunur:

Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı iki yıldan fazla süreyle hapis cezasına ya da Devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmak…

Hakimler Savcılar Kanununa Göre Yüz Kızartıcı Suçlar

Madde 8/h – Taksirli suçlar hariç olmak üzere, üç aydan fazla hapis veya affa uğramış olsa bile Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlarla zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyet kırıcı bir suçtan veya kaçakçılık, resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, Devlet sırlarını açığa vurma suçlarından dolayı hükümlü bulunmamak veya bu suçlardan veya taksirli suçlar hariç olmak üzere üç aydan fazla hürriyeti bağlayıcı cezayı gerektiren bir fiilden dolayı soruşturma veya kovuşturma altında olmamak.

Askeriye’de Yüz Kızartıcı Suçlar (TSK Personel Kanunu)

Madde 50/d – Aşağıda belirtilen suçlardan hükümlü olma nedeniyle ayırma:

Ertelenmiş, seçenek yaptırımlara çevrilmiş, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş, affa uğramış olsalar bile, Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlarla, 1632 sayılı Askeri Ceza Kanununun 131 inci maddesinin birinci fıkrasının az vahim hali hariç basit ve nitelikli zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas, iftira gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyet kırıcı nitelikteki suçlardan veya istimal ve istihlak kaçakçılığı hariç kaçakçılık, resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma suçlarından hükümlü olan subaylar hakkında, hizmet sürelerine bakılmaksızın Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümleri uygulanır.

Bankacılık Kanununa Göre Yüz Kızartıcı Suçlar

Madde 8/d – 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu veya diğer kanunlar uyarınca basit veya nitelikli zimmet, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı suçlar ile istimal ve istihlâk kaçakçılığı dışında kalan kaçakçılık suçları, resmî ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, karapara aklama veya Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlar ile Devlet sırlarını açığa vurma, Devletin egemenlik alametlerine ve organlarının saygınlığına karşı suçlar, Devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, milli savunmaya karşı suçlar, Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, yabancı devletlerle olan ilişkilere karşı suçlar, vergi kaçakçılığı suçlarından veya bu suçlara iştirakten hükümlü bulunmaması…

Okulda Yüz Kızartıcı Suçlar

Eğitim öğretim hayatında yani okulda yüz kızartıcı suçlar şeklinde gerek Milli Eğitim Temel Kanununda gerekse Yükseköğretim Kanununda bir düzenleme yoktur. Ancak özellikle disiplin hükümlerinin uygulanmasında sıklıkla “yüz kızartıcı ve utanç verici suçlara” atıfta bulunulmaktadır. Ancak okulda yüz kızartıcı suçlar konusunda verilmiş yargı kararlarını dikkate aldığımızda daha çok yukarıda belirtmiş olduğumuz suçların kabul edildiğine rastlanılmaktadır.

İş Yerinde Yüz Kızartıcı Suçlar Nelerdir?

Devlet memurluğunda (657 S.Y.) olduğu gibi özel sektörde de yüz kızartıcı suçlar önemli bir yere sahiptir. Şöyle ki çalışanın kariyeri açısından ayrıca önemli olduğu gibi çalışan ve işveren arasında düzenlenmiş iş sözleşmesinin devamı içinde önemlidir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanununda yüz kızartıcı suçlar kısmen de olsa sıralanmış ise de; Özel sektörde yani iş yerinde yüz kızartıcı suçlar bakımından İş Kanunumuzda veya ilgili özel kanunlarda bu konuda bir açıklamaya tam olarak yer verilmemiştir.

İş hukuku açısından yüz kızartıcı suç, ahlaki değerler ile bağdaşmayan ve güven sarsıcı davranışlar üzerine yoğunlaşmıştır. İşveren ile çalışan arasındaki iş ilişkisinin karşılıklı güven ortamında kurulduğunu düşündüğümüzde bu güveni ortadan kaldıracak nitelikteki suçları iş yerinde yüz kızartıcı suçlar olarak kabul edilmesi mümkündür.

Yüz Kızartıcı Suçtan İşten Çıkarma

4857 sayılı İş Kanunumuzda işveren tarafından haklı sebeplerin düzenlenmiş olduğu madde 25’te doğrudan yüz kızartıcı suçlara atıfta bulunulmamıştır. Ancak 4857 sayılı yasanın 25/II-f maddesinde işçinin iş yerinde 7 günden fazla hapis cezasını gerektiren bir suç işlemesi haklı fesih nedeni olarak kabul edilmiştir. Yukarıda sıralamış olduğumuz yüz kızartıcı suçlar için belirlenmiş ceza miktarlarından da anlaşılacağı üzere tüm bu suçların ceza alt sınırı 7 günden çok daha fazladır. Bu nedenle iş yerinde yüz kızartıcı suçlar ile beraber 7 günden fazla hapis cezasına mahkumiyet halinde bu durum iş veren tarafından haklı fesih sebebi olarak kabul edilir.

Esasen asıl sorun yüz kızartıcı suçların özel sektörde çalışanlar tarafından işlenmesinden ziyade daha çok bu suçların iş yeri dışında işlenmesi halinde uyuşmazlık konusu yapılmış olmasıdır.

Ancak 4857 sayılı yasada sadece iş yerinde işlenin suçlar bakımından bir düzenleme yapılmıştır. Hırsızlık, dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma, rüşvet veya sahtecilik gibi yüz kızartıcı suçlar işverenin çalışanına olan güvenini ortadan kaldıracak veya büyük ölçüde zedeleyebilecek fiillerdir. Bu durumda işverenin yüz kızartıcı bir suç işleyen çalışana güvenmemesi normal bir davranış olarak kabul edilebilir.

Örneğin herhangi bir iş yerinde depo sorumlusu olarak çalışanın iş yeri dışında işlemiş olduğu hırsızlık suçu nedeniyle işverenin bu çalışana karşı güveninin sarsılması kuvvetle muhtemeldir. Bu ve benzeri güven sarsıcı davranışların iş sözleşmesinin haklı sebeplerle feshi konusu yapılabileceğinden kuşku yoktur.

Yukarıda vermiş olduğumuz bilgiler sonrasında iş yerinde veya iş yeri haricinde, çalışanın 7 günden fazla hapis cezası gerektiren kasıtlı bir suçtan mahkum olması ve güven sarsıcı nitelikteki yüz kızartıcı suçlardan herhangi birisini işlemiş olmasının iş veren tarafından haklı fesin nedeni yapılabileceğin söyleyebiliriz.

Yüz Kızartıcı Suçlar Boşanma Sebebidir

Mahkemece; “davalının, Antalya … Asliye Ceza Mahkemesinin … Esas- Karar sayılı ilamı ile kasten yaralama, tehdit ve hakaret nedeniyle, Antalya … Asliye Ceza Mahkemesinin … Karar sayılı ilamı ile taksirle bir kişinin ölümüne sebebiyet verme nedeniyle, Serik … Asliye Ceza Mahkemesinin … Karar sayılı ilamı ile hayvan hırsızlığı nedeniyle, Antalya …. Sulh Ceza Mahkemesinin … Esas-Karar sayılı ilamı ile kasten yaralama nedeniyle cezalandırılmasına karar verildiği, söz konusu suçların tamamının evlilik tarihinden sonra işlenmiş olup içlerinde hırsızlık gibi yüz kızartıcı suçlar bulunmakta olduğu, ayrıca davalının davacı eşine ve onun kızına karşı işlediği yaralama suçları nedeniyle de mahkum olduğu” belirtilerek TMK’nun 163. Maddesi uyarınca tarafların boşanmalarına karar verilmesi hukuka uygundur.

Memuriyette Yüz Kızartıcı Suçlar

Yazımızın başında da belirttiğimiz gibi memuriyette yüz kızartıcı suçlar şeklinde ayrı bir düzenleme 657 sayılı Devlet Memurları Kanunumuzda düzenlenmemiştir. Ancak özellikle 657 sayılı yasanın 48/5 maddesinde belirtilen suçların kamu görevlileri tarafından işlenmesi yine aynı yasanın 125/E-g maddesi uyarınca devlet memurluğundan çıkarılma sebebi olarak kabul edilmiştir. Bu suçların yine kamu görevlileri tarafından görevleri nedeniyle işlenmesi mümkün olan, rüşvet, irtikap, resmi belgede sahtecilik, dolandırıcılık, ihaleye fesat karışma gibi suçlar olduğunu söylememiz mümkündür.

Bu suçların kamu görevlisi tarafından işlenmesi ceza hukuku ile ilgili olduğu kadar disiplin hukuku ve dolayısıyla idare hukuku tarafından yakından ilgilidir. Yüz kızartıcı suçlar kamu görevlisinin görevinin sona ermesi gibi oldukça ciddi yaptırımlara sebebiyet veren fiiller olması nedeniyle bu konu hakkında daha detaylı değinmeyi uygun görüyoruz.

Dilerseniz bu konuda daha detaylı bilgilere “Memuriyette Yüz Kızartıcı Suçlar” başlıklı yazımızdan ulaşabilirsiniz.

Yüz Kızartıcı Suçlarda Memnu Hakların İadesi

Memnu hakların iadesi, herhangi bir suçtan dolayı verilen cezai hükmün infaz edilmesinden sonra bu ceza bağlı olarak kişinin kaybetmiş olduğu haklarını geri almasına olanak sağlayan bir hukuki yoldur.

Yukarıda detaylarını paylaşmış olduğumuz yüz kızartıcı suçlar nedeniyle memuriyete girme, belirli melekleri icra etme ya da dernek yöneticiliği yapma gibi önemli bir takım haklarımız elimizden alınabilmektedir. İşte memnu hakların iadesi kararı alınmış olması bu haklarımızı yeniden elde etmemizi sağlar. Ancak yüz kızartıcı suçlardan dolayı alınan memnun hakların iadesi kararı daha önce memuriyetten çıkarılma cezası nedeniyle kamu görevine son verilen kişinin tekrar devlet memurluğuna atanması sonucunu doğurmaz.

Memnu Hakların İadesi Memuriyete İade İçin Yeterli Değildir

Yukarıda belirtmiş olduğumuz hukuki kuralı aşağıdaki Bölge İdare Mahkemesi Kararı ile pekiştirebiliriz.

            “Davacının “Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici, hareketlerde bulunmak” şeklinde tarif olunan disiplin suçu sebebiyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 125.maddesinin 1.fıkrasının (E/g) bendi uyarınca “bir daha devlet memurluğuna atanmamak” üzere, devlet memurluğundan çıkarıldığı, disiplin cezasına sebep olan suçun, 5525 sayılı Memurlar ile Diğer Kamu Görevlilerin Bazı Disiplin Cezalarının Affı Hakkında Kanun’un 1. maddesinde af kapsamı dışında bırakılan devletin şahsiyetine işlenen suçlarla basit veya nitelikli zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolaylı iflas gibi yüz kızartıcı veya şeref haysiyet kırıcı suçlar….” dan olduğu, af kapsamında bulunmadığı,

Davacı her ne kadar 5532 sayılı Adli Sicil Kanunu’nun “Yasaklanmış Hakların Geri Verilmesi” başlıklı 13/A maddesinde yer alan “Türk Ceza Kanunu dışındaki kanunların belli bir suçtan dolayı veya belli bir cezaya mahkumiyete bağladığı hak yoksunluklarının giderilebilmesi için, yasaklanmış hakların geri verilmesi yoluna gidilebilir.” hükmüne dayanarak memurluk haklarının geri verilmesini talep etmekte ise de; davacının devlet memuru atanamaması hususu,

Türk Ceza Kanunu’nda yer alan belli bir suçtan dolayı veya belli bir cezaya mahkumiyete bağlı olarak ortaya çıkan bir hak yoksunluğu olmayıp, münhasıran 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 125 maddesinin 1. fıkrasının (E/g) bendi uyarınca tarafına verilmiş bulunan ve 5525 sayılı Memurlar ile Diğer Kamu Görevlilerinin Bazı Disiplin Cezalarının Affı Hakkında Kanun kapsamında bulunmayan devlet memurluğundan çıkarma cezasına bağlı bir sonuç olduğu, yasaklanmış hakların iadesi müessesesinin, 657 sayılı Kanun kapsamında verilen memurluktan çıkarmaya ilişkin disiplin cezalarından dolayı görevlerine son verilenler hakkında uygulanmasının mümkün olmadığını, bu itibarla söz konusu disiplin cezasını alan davacının memnu hakların iadesi yoluyla memuriyete geri dönebilmesi mümkün olmadığından istinaf talebinin reddi gerektiği ileri sürülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren … Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesince, 2577 sayılı Yasanın değişik 45. maddesi uyarınca dava dosyası incelenerek gereği görüşüldü;

… İdare Mahkemesi’nce verilen … gün ve E:…, K:… sayılı karar usul ve hukuka uygun olup kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, istinaf isteminin REDDİNE, yargılama giderlerinin istinaf başvurusunda bulunan taraf üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan miktarın kararın kesinleşmesi halinde istinaf isteminde bulunana iadesine, 2577 sayılı Yasanın değişik 46. maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren 30 gün içerisinde Danıştay’a temyiz yolu açık olmak üzere, 31/10/2017 tarihinde hüküm yönünden oybirliği, gerekçe yönünden oyçokluğuyla karar verildi.”

SIK SORULAN SORULAR